Automonia uniwersytetów jest zagrożona [PETYCJA]

Drukuj

Publikujemy list otwarty 126 profesorów polskich ośrodków naukowych do parlamentarzystów RP w sprawie projektu Konstytucji dla nauki. Dołączyć do inicjatywy można na petycjeonline.com.

My niżej podpisani, wyrażamy przekonanie, że nadszedł czas na zajęcie jednoznacznego stanowiska przez środowiska akademickie wobec projektu tzw. „Konstytucji dla Nauki”.

Zaproponowana Ustawa nie jest pozbawiona, oczywiście, dobrych propozycji: z wielkim entuzjazmem można przyjąć takie rozwiązania jak powszechny system stypendialny dla doktorantów, likwidacja niestacjonarnych studiów doktoranckich, urlopy macierzyńskie i tacierzyńskie dla doktorantów, czy też łatwiejsze zarządzanie strumieniami finansowania uczelni. Jednak owe dobre elementy tej układanki nie mogą zasłaniać podstawowego mechanizmu likwidacyjnego wpisanego w ten projekt.

Pan Minister Jarosław Gowin argumentuje już długo, że Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przygotowało „Konstytucję dla Nauki” jako „reformę inną niż wszystkie”, bo „wypracowaną wspólnie ze środowiskiem akademickim” w „bezprecedensowych konsultacjach”. Uważamy, że te konsultacje nie wsłuchiwały się w głos całego środowiska, i nie uwzględniły różnicy stanowisk w kwestii najważniejszej dla przyszłości uniwersytetów polskich.

Najważniejszym – naszym zdaniem – problemem jest to, że Ustawa zlikwiduje autonomię uczelni, podporządkowując wszystkie elementy bardzo subtelnej tkanki społecznej świata akademickiego jednej osobie rektora. Dostrzegamy w tym rozwiązaniu likwidację samorządności akademickiej i zagrożenie autorytaryzmem. Niepokoi nas również groźba jednostronnego uzależnienia wolnych badań naukowych od państwowego i prywatnego mecenatu. Tym samym wyrażamy poważne zaniepokojenie faktem, że – bez względu na zapewnienia twórców Ustawy – rektor nie będzie w pełni autonomiczny w obliczu możliwych nacisków ciał polityczno-biznesowych. Jesteśmy świadomi, że powoływana w Ustawie nowa instytucja w postaci rady uczelni, znana w wielu krajach Europy Zachodniej, będzie działała w Polsce w warunkach odbiegających od europejskich standardów demokracji i praworządności.

Proponowane zmiany w obecnych warunkach społeczno-politycznych w Polsce rodzą poważny niepokój. Większość zapewnień o reformowaniu nauki i podnoszeniu jakości badań naukowych traktujemy jako propagandę. Polska nauka nie tylko potrzebuje nowoczesnych laboratoriów i innych elementów infrastruktury, ale także bardzo dużych nakładów na publikacje polskich naukowców w otwartym dostępie i popularyzację badań naukowych oraz wdrożeń innowacji. To wszystko jest niezwykle kosztowne i bez radykalnego zwiększenia finansowania nauki, owa „reforma” zyska głównie charakter likwidacyjny: dyscyplin, wydziałów, niezależnej nauki i autonomii oraz samorządności uczelni. Propozycje szybkich awansów dla młodych badaczy (zasadniczo bardzo dobrze brzmiące) przy preferowanej strategii ręcznego zarządzania przez rektora i „radę uczelni” doprowadzą do szybkiego rozwoju koniunkturalizmu i awansowania osób bezkrytycznych, zamiast promować kreatywność, innowacyjność i krytycyzm, stanowiące już dawno wyzwania nowoczesności.

Ustawa Ministra Gowina na pewno dotknie w mniejszym stopniu największe ośrodki akademickie w Warszawie, Poznaniu, Krakowie i Wrocławiu. Inne uniwersytety są jednakże zagrożone. Przypomnijmy, że prawo do nauki wpisano także do Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Studenci urodzeni w Szczecinie, Opolu, Lublinie czy Białymstoku i Rzeszowie, niestety, nie będą mogli realizować swoich karier na uczelniach blisko ich małych ojczyzn, zaś wielkie ośrodki będą już niedostępne. Historia uniwersytetów po II wojnie światowej na świecie to rozwój nowych, mniejszych ośrodków uniwersyteckich także w tak konserwatywnych krajach jak Wielka Brytania. W Polsce być może mamy za dużo uczelni wyższych, jednak grożąca nam skala likwidacji przekracza bezpieczne granice. „Reforma inna niż wszystkie” okaże się działaniem likwidacyjnym a nie rozwojowym.

Uważamy, że teraz nadszedł czas na wypowiedzenie wyraźnego sprzeciwu dla likwidacyjnych zapędów obecnego Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Reforma będzie się wiązała z likwidacją i upadkiem wielu wydziałów, wielu uczelni i złamaniem wielu indywidualnych losów. To, że Ministrowi udało się formalnie przekonać wiele organizacji rektorskich, nie oznacza pełnej akceptacji środowiskowej.

I to właśnie pragniemy jednoznacznie powiedzieć: ustawa Jarosława Gowina likwiduje autonomię uczelni w Polsce. Autonomia zaś jest podstawą Deklaracji Bolońskiej podpisanej przez prawie 400 Rektorów 30 lat temu dla uczczenia 900 lat Uniwersytetu w Bolonii. Autonomia od polityków to jest fundament uniwersyteckich, humanistycznych wartości.

[wytłuszczenia od redakcji]

Jerzy Bartmiński, prof. dr hab., prof. zw., UMCS, Lublin
Andrzej Blikle, prof. dr hab., prof. zw., Instytut Podstaw Informatyki PAN, Warszawa
Przemysław Czapliński, prof. dr hab. UAM, Poznań
Grzegorz Gazda, prof. dr hab., emerytowany prof. zw., UŁ, Łódź
Agnieszka Graff, dr hab., adiunkt, UW, Warszawa
Inga Iwasiów, prof. dr hab., USz, Szczecin
Jerzy Fiećko, prof. dr hab., prof. zw., UAM, Poznań
Tadeusz Kowalski, prof. dr hab., Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Poznań
Roman Kubicki, dr hab., prof. nadzw. UAM, Poznań
Andrzej Leder, dr hab., prof. Instytut Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa
Ryszard Nycz, prof. dr hab., prof. zw., UJ, Kraków
Tadeusz Pilch, prof. dr hab., UW, członek Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN
Monika Płatek, prof. dr hab. prof. zw., UW, Warszawa
Jarosław Płuciennik, prof. dr hab., prof. zw., Wydział Filologiczny, UŁ
Krzysztof Podemski, dr hab., prof. UAM, Instytut Socjologii UAM, Poznań
Katarzyna Prot-Klinger, dr. hab. prof. Akademii Pedagogiki Specjalnej, Wydział Psychologii, Warszawa
Magdalena Rembowska-Płuciennik, dr hab., prof. nadzw. IBL PAN, Warszawa
Jacek Wachowski, prof. dr hab., prof. zw., Instytut Teatru i Sztuki Mediów, Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej, UAM, Poznań
Sławomir Żurek, prof. dr hab., prof. zw., KUL, Lublin
Czermińska Małgorzata, prof. dr hab., prof. zw., UG, Gdańsk
Kraskowska Ewa, prof. dr hab., prof. zw., UAM, Poznań
Zaleski Marek, prof. dr hab., prof. zw., IBL PAN, Warszawa
Darska Bernadetta, dr hab., Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn
Gosk Hanna, prof. dr hab., prof. zw., UW, Warszawa
Izabella Bukraba-Rylska, prof. dr hab., Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Warszawa
Adam Dziadek, prof. dr hab., prof. zw., UŚ, Katowice
Danuta Ulicka, prof. dr hab., prof. zw., UW, Warszawa
Małgorzata Kowalska, prof. dr hab., Uniwersytet w Białymstoku (Wydział Historyczno-Socjologiczny, Katedra Filozofii i Etyki), Białystok
Tomasz Sapota, dr hab., prof. UŚ, Katowice
Jerzy Kaniewski, dr hab., prof. UAM, Instytut Filologii Polskiej, Poznań
Krzysztof Zajas, dr hab., prof UJ, Wydział Polonistyki UJ, Kraków
Jacek Leociak, prof. dr hab., prof. zw., IBL PAN, Warszawa
Jarosław Fazan, dr hab., Wydział Polonistyki UJ, Kraków
Michał Kuziak, dr hab., prof. nadzw. UW, WarszawaJózef Wróbel, dr hab., UJ, Kraków
Wojciech Śmieja, dr hab., Instytut Nauk o Literaturze Polskiej, UŚ, Katowice
Grażyna Tomaszewska, prof. dr hab, prof. zw. UG, Gdańsk
Feliks Tomaszewski, dr hab. prof. UG, Gdańsk
Agnieszka Izdebska, dr hab, prof. ndzw UŁ, Instytut Kultury Współczesnej, Łódź
Alina Świeściak, dr hab. prof. UŚ, Katowice
Piotr Fast, prof. dr hab., prof. zw. UŚ, Katowice
Józef Olejniczak, prof. dr hab., prof. zw., UŚ, Katowice
Zdzisław Łapiński, prof. dr hab., prof. zw. IBL PAN, Warszawa
Anna Branach-Kallas, dr hab., prof. nadzw. UMK, Toruń
Danuta Dąbrowska, prof. dr hab., prof. zw., Uniwersytet Szczeciński, Szczecin
Tatiana Czerska, dr hab., Uniwersytet Szczeciński, Szczecin
Anna Gęsicka, dr hab., UMK, Toruń
Danuta Szajnert, dr hab., prof. ndzw. UŁ, Łódź
Aleksander Fiut, prof. zw. dr hab., UJ, Kraków
Aneta Grodecka, dr hab., prof nadzw. UAM, Poznań
Krzysztof Biedrzycki, dr hab., prof. nadzw. UJ, Kraków
Tadeusz Budrewicz, prof. dr hab., prof. zw., Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie
Zofia Budrewicz, prof. dr hab., prof. zw., Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie
Krystyna Szelągowska, dr hab., prof. nadzw. Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok
Piotr Oczko, dr hab., Wydział Polonistyki UJ, Kraków
Barbara Oczkowa, dr hab., prof. nadzw. UJ, Kraków
Wojciech Owczarski, prof. dr hab., prof. zw. UG, Gdańsk
Anna Horolets, dr hab., Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, UW, Warszawa
Jacek Lyszczyna, prof. dr hab., prof. zw. UŚ, Katowice
Maciej Tramer, dr hab. prof. nadzw UŚ, Katowice
Jerzy Madejski, dr hab., prof. nadzw. Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin
Tomasz Kaliściak, dr hab., UŚ, Katowice
Danuta Opacka-Walasek, prof. dr hab., prof. zw., UŚ, Katowice
Paweł Pieniążek, dr hab., prof. nadzw. UŁ, Łódź
Maria Kwiatkowska-Ratajczak, prof. dr hab., prof. zw. UAM, Poznań
Anna Czabanowska-Wróbel, prof. dr hab., profesor zw., UJ. Kraków
Maciej Karczewski, dr hab., prof. nadzw. Uniwersytetu w Białymstoku, Białymstok
Jacek Ostaszewski, dr hab., prof. nadzw. UJ,Kraków
Magdalena Piekara, dr hab., UŚ, Katowice
Marcin Wołk, dr hab., prof. nadzw. UMK, Toruń. Krzysztof Trybuś, prof. dr hab., prof. zw., UAM, Poznań
Katarzyna Kuczyńska-Koschany, prof. dr hab., prof. zw., UAM, Poznań
Radosław Sioma, dr. hab., UMK, Toruń
Cezary Banasiński, dr hab., prof. nadzw. UW
Aleksander Madyda, dr hab., prof. nadzw. UMK, Toruń
Agnieszka Golczyńska-Grondas, dr hab., prof. nadzw. UŁ, UŁ, Łódź
Dariusz Brzostek, dr hab., prof. nadzw. UMK, Toruń
Jacek Kochanowski, dr hab., prof. UW, Warszawa
Tomasz Polak, prof. dr hab., UAM, Poznań
Maria Starnawska, dr hab., prof. nadzw. Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Siedlce
Monika Kostera, prof. dr hab., prof. zw., UJ, Kraków i Linnaeus University,Växjö,Szwecja
Zofia Chyra-Rolicz, prof. dr hab, prof. zw. Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach
Paweł Rolicz, prof. dr hab. inż., prof. emerytowany, Warszawa
Maria Czerepaniak-Walczak, prof. dr hab., prof. zw. Uniwersytet Szczeciński, Szczecin
Katarzyna Maksymiuk, dr hab., prof. Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Siedlce
Marek Czyżewski, dr hab., prof. nadzw. UŁ, Łódź
Ryszard Kluszczyński, prof. dr hab., prof. zw., UŁ, Łódź
Janusz Kostecki, dr hab., prof. emerytowany. UP im. KEN, Kraków
Izabela Wagner, dr hab., adiunkt, UW, Warszawa Bogusław Czechowicz, prof. dr hab., prof. zw., Uniwersytet Opolski, Opole
Leonarda Mariak, dr hab., prof. nadzw. Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin
Józef Piłatowicz, dr hab. prof. nadzw. Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Siedlce
Wojciech Ligęza, prof. dr hab., prof. zw., UJ, Kraków
Andrzej Majer, dr hab., prof. nadzw. UŁ, Łódź.
Lech Sokół, prof. dr hab., prof. zw., IS PAN, Warszawa
Jakub Gomułka, dr hab., Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Kraków
Tomasz Kitliński, dr hab., UMCS, Lublin i Kobe College, Japonia
Paweł Próchniak, prof. dr hab., prof. zw., Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Kraków
Paweł Leszkowicz, dr hab., UAM, Poznań
Zbigniew Nerczuk, dr hab., prof. UMK, Toruń
Krzysztof Obremski, prof. dr hab., prof. zw., UMK, Toruń
Antoni Smuszkiewicz, prof. dr hab., emerytowany prof. zw., UAM, Poznań
Tadeusz Gadacz, prof. dr. hab., prof. zw., Collegium Civitas i Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN, Kraków
Rafał Stobiecki, prof. dr hab., prof. zw., UŁ, Łódź
Krystyna Heska-Kwaśniewicz, prof. dr hab., emerytowana profesor zw.,UŚ, Katowice
Alicja Ratuszna, prof. dr hab., prof. zw., UŚ, Katowice
Józef Dębowski, dr hab., prof. Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, UWM, Olsztyn
Agata Bielik-Robson, prof. dr hab., prof. zw., University of Nottingham, Wielka Brytania
Ireneusz Krzemiński, prof. dr hab., prof. zw., UW, Warszawa
Mirosława Modrzewska, dr hab., prof. nadzw. UG, Gdańsk
Agata Sobczyk, dr hab., adiunkt, UW, Warszawa
Andrzej Linert, prof. dr hab., prof. zw., Uj, Kraków
Alina Kowalczykowa, prof. dr hab., emerytowana prof. zw., IBL PAN, Warszawa
Grażyna Borkowska, prof. dr hab., prof. zw., IBL PAN, Warszawa
Marta Szymańska, dr hab., prof. nadzw. UP Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN, Kraków
Jan Kordys, dr hab., prof. nadzw. IBL PAN, Warszawa
Monika Kulesza, dr hab., UW, Warszawa
Dorota Wereda, dr hab., Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach, Siedlce
Ewa M. Wierzbowska, dr hab., prof. nadzw. UG, Gdańsk
Anita Staroń, dr hab., UŁ, Łódź
Joanna Czaplińska, dr hab., prof. Uniwersytetu Opolskiego, UO, Opole
Ewa Jaskółowa, prof. dr hab., prof. zw., UŚ, Katowice
Bernadeta Niesporek-Szamburska, prof. dr hab., prof. nadzw. UŚ, Katowice
Adam Walaszek, prof. dr hab., prof. zw., UJ, Kraków
Tomasz Mizerkiewicz, prof. dr hab., prof. zw., UAM, Poznań
Ewa Kołodziejek, prof. dr hab., prof. zw., USz, Szczecin
Marian Kisiel, prof. dr hab., prof. zw., UŚ, Katowice
Tomasz Swoboda, dr hab., prof. UG, Gdańsk
Tomasz Majewski, dr hab., prof. UJ, Kraków

List poparli również doktorzy:

Adam Ostolski, dr, adiunkt, UW
Sergiusz Kowalski, dr, były prac. Instytutu Studiów Politycznych PAN, Warszawa
Karwowska Bożena, dr, associate profesor, The University of British Columbia, Vancouver, Kanada
Iwona Słomak, dr, UŚ, Katowice
Beata Anna Polak, dr, UAM, Poznań
Andrzej Kompa, dr, UŁ, Łódź
Kamil Śmiechowski, dr, UŁ, Łódź
Katarzyna Grzeszkiewicz-Radulska, dr, UŁ, Łódź
Jerzy Bielec, dr, były adiunkt Wydział Ekonomiczny, ZUT, Szczecin
Sylwia Urbańska, dr, adiunkt, UW, Warszawa
Ewelina Wejbert-Wąsiewicz, dr, UŁ, Łódź
Magdalena Nowicka-Franczak, dr, UŁ, Łódź
Anna Żurawska, dr., UMK, Toruń
Piotr Graczyk, dr, adiunkt, Instytut Kultury, UJ, Kraków
Iza Desperak, dr, starsza wykładowca, UŁ, Łódź
Radosław Krajniak, dr, UMK, Toruń Tadeusz Sławek, prof. dr hab., UŚ, Katowice
Marcin Filipowicz, dr hab., UW, Warszawa

Czytaj również
O autorze
*
RedakcjaLiberté!