Ukraina 2016: Bliżej stabilizacji, ale wciąż z dala od wzrostu gospodarczego

Drukuj

Sytuacja gospodarcza na Ukrainie w 2015 i 2016r. będzie w dużej mierze zależała od postępu wspieranego zewnętrznie programu reform oraz od stabilizacji we Wschodniej Ukrainie. Obecnie nie przewidujemy eskalacji konfliktu zbrojnego, ale brak stabilności w tym regionie utrzyma się do końca 2016r. Konsolidacja budżetowa, spadek realnych zarobków i bezrobocie spowodują zmniejszenie rzeczywistej konsumpcji prywatnej. Słaby kurs hrywny, pomimo tego, że ciągnie w dół konsumpcję i inwestycje, pomaga zwiększyć wpływy budżetowe i zmniejszyć obecny deficyt. Ogólnie rzecz biorąc, realny eksport netto pozytywnie przyczyni się do wzrostu realnego PKB z powodu słabszej siły nabywczej i zastąpienia importu.

PKB

Eskalacja konfliktu zbrojnego we wschodniej Ukrainie w lutym br., upadek handlu z Rosją oraz słaby zewnętrzny popyt sprawiły, że znacznie bardziej niż się spodziewano spadł eksport. Poza tym, niski poziom rezerw międzynarodowych i niestabilność systemu finansowego doprowadziły do odpływu kapitału i zwiększonego popytu na import. Co więcej, decyzja Narodowego Banku Ukrainy (NBU), aby zliberalizować rynek walutowy została podjęta w złym momencie tj. w chwili niskiego zaufania do rynku. Kurs hrywny gwałtownie spadł w lutym tego roku i w związku z tym działalność gospodarcza spadła w pierwszym kwartale 2015r. bardziej niż zakładano. Dlatego w 2015r. spodziewamy się spadku realnego PKB o 8,2%.

Niemniej jednak, Ukraina z sukcesem zakończyła negocjacje z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW), wypełniła wstępne warunki i otrzymała pierwszą transzę w ramach Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej (EISF). Przyczyniło się to do zwiększenia rezerw walutowych Narodowego Banku Ukrainy, odblokowało dostęp do otrzymywania środków od innych donatorów. Spodziewamy się także, że pomoże to rządowi spłacić zagraniczne zobowiązania. Aby wprowadzić nowy program reform rząd musiał zwiększyć taryfy opłat i zmienić ustawę budżetową. Wzrost opłat był znacznie większy niż pierwotnie zakładano. Ponadto, sytuacja w sektorze bankowym jest nadal trudna, ale znaczna część największych banków kontynuuje działalność przy wsparciu Narodowego Banku Ukrainy (jeśli pojawia się taka konieczność). Dlatego w 2016r. spodziewamy się wzrostu realnego PKB na poziomie 1,6%.

Konsumpcja

Realna konsumpcja indywidualna spadnie jeszcze w 2015 r. o 9,7% za sprawą spadku przeciętnych dochodów o 12.9%. Co więcej, realne płace odnotują w tym roku gwałtowny spadek, zaś bezrobocie pozostanie na poziomie ponad 10% wśród osób aktywnych zawodowo (w wieku 15-70 lat), tak jak to było w drugiej połowie 2014r. Bezrobocie na takim poziomie jest spowodowane utratą pracy w większości branż, wysiłkami poniesionymi na zwiększenie efektywności w sektorze publicznym oraz liczbą przesiedleńców z Donbasu i Krymu. Wzrost płac nominalnych będzie znacznie niższy ze względu na to, że indeksacja będzie niższa niż planowana inflacja – częściowo z uwagi na cięcia w premiach i bonusach. Realny dochód z pomocy społecznej również spadnie z powodu zamrożonych płatności z pomocy społecznej i ograniczonej indeksacji na inflację. Zadłużenie zagraniczne netto będzie prawdopodobnie negatywne, podczas gdy zakup walut obcych zostanie ograniczony z uwagi na ograniczone środki na oszczędzanie w jakiejkolwiek formie.

Szacuje się, że w 2016r. konsumpcja indywidualna spadnie o kolejne 0,4%, jako że realne płace spadną o 2,1%. Wzrost płac nie nadąży prawdopodobnie za bardzo wysoką inflacją. Gospodarstwa domowe zwiększą lokaty bankowe w 2016r., podczas gdy kredytowanie banków zostanie ograniczone jak również ograniczone zostaną zakupy zagranicznej waluty.

Inwestycje

Inwestycje w 2015r. będą zależały od surowych ograniczeń finansowych tj. kilka lub zero kredytów bankowych i spadek wolnych przepływów pieniężnych po opłaceniu nakładów pracy i innych nakładów. Poza tym, spadek wartości hrywny i inflacja będą skutkowały znacznie większym spadkiem inwestycji. Istnieje jednak kilka czynników, które mogą pozytywnie oddziaływać na inwestycje. Dotyczy to międzynarodowego finansowania projektów, stałego zapotrzebowania na budownictwo mieszkalne, zwiększonych wydatków na obronę oraz bardzo duże zużycie sprzętu, które zmusza firmy do wydatków na niezbędne naprawy. Przewidujemy, że rzeczywista akumulacja i nakłady brutto na środki trwałe spadną o 10,5%.

Realnaakumulacja i nakłady na środki trwałe w 2016r. wzrosną o 4,4%. Spodziewamy się, że przypływ międzynarodowego wsparcia finansowego oraz bardziej stabilna sytuacja na Wschodzie będą miały niewielki, ale pozytywny wpływ na inwestycje. Nie wydaje się, by rząd rozpoczynał teraz jakiekolwiek duże projekty inwestycyjne, ale pewne kluczowe prace rekonstrukcyjne w kontrolowanej części Donbasu są możliwe. Poziom inwestycji będzie zaś niższy lub też bliski poziomowi, który mógłby w efekcie negatywny wpływ ekonomiczny w dłuższej perspektywie czasu. W konsekwencji, istotna odbudowa gospodarcza zostanie odłożona w czasie.

Handel

Realny eksport towarów i usług spadnie w 2015r. o kolejne 10,5% Spadek eksportu odzwierciedla bowiem konflikt zbrojny na wschodzie Ukrainy oraz napięcia z Rosją w sprawie handlu zagranicznego, które wystąpiły w ciągu czterech ostatnich miesięcy 2014r. Jednak utrzymująca się niestabilna sytuacja na Wschodzie, rosnące problemy finansowe, małe zapotrzebowanie zewnętrzne na usługi, upadający handel z Rosją były również odczuwalne w I kwartale 2015r. i prawdopodobnie nadal będą miały wpływ na eksport w kolejnych miesiącach. Rosnąca konkurencyjność produktów ukraińskich spowodowana spadkiem wartości hrywny, jak również autonomiczne preferencje handlowe ze strony Unii Europejskiej, pomogą ukraińskim eksporterom dostosować się do nowych warunków, ale jednocześnie ich natychmiastowy wpływ na eksport będzie ograniczony .

Spodziewamy się, że rzeczywisty import towarów i usług spadnie o 13,7%. Wpływ na to miał bowiem spadek wartości hrywny (od średniego ważonego poziomu UHA 11,87 na USD w 2014r. do szacowanego 22,96 w 2015r.), dopłata na import w wysokości 5-10% oraz mały popyt wewnętrzny.

Ponadto, handel zagraniczny Ukrainy w 2016r. nieznacznie wzrośnie z uwagi na poprawę zdolności eksportowej i wzrost popytu na inwestycje. Spodziewamy się wzrostu realnego eksportu towarów i usług o 3,4% w 2016r. w odpowiedzi na większy popyt zewnętrzny. Dostosowanie się eksporterów do nowych szlaków logistycznych i zastąpienie zerwanych relacji handlowych z Rosją (częściowo z powodu zwiększenia barier taryfowych przez Rosję) pozytywnie wpłyną na eksport.

Co więcej, realny import towarów i usług w 2016r. wzrośnie o 1,3% w odpowiedzi na niższe taryfy na towary z Unii Europejskiej i opóźnione zapotrzebowanie konsumentów na produkty importowane. Spodziewamy się również wzrostu dochodu konsumenta w dolarach. Jednak siła zakupowa gospodarstw domowych pozostanie słaba. Jednocześnie, szacujemy wzrostu importu towarów konsumpcyjnych.

Autorami artykułu są Oleksandra Betliya, Vitaliya Kravchuka, Mykola Ryzhenkova, Oleksa Stepaniuka, Artura Kovalchuka z Institute for Economic Research and Policy Consulting w Kijowie

Tłumaczenie:Urszula Gałecka-Sobiech

Korekta: Olga Łabendowicz

Niniejszy artykuł jest fragmentem Macroeconomic Forecast Ukraine (MEFU, Makroekonomiczna Perspektywa dla Ukrainy). MEFU zawiera prognozy dot. PKB i jego składników, rzeczywistych płac i bezrobocia, wskaźników podatkowych, bilansów płatniczych, inflacji kursu walut na obecny i przyszły rok.

Artykuł oryginalnie ukazał się w języku angielskim: http://4liberty.eu/ukraine-2016-closer-to-stabilization-far-away-from-growth/ 

Czytaj również
O autorze
*
Institute for EconomicResearch and Policy Consulting w Kijowie