Znikąd ocalenia [KSIĄŻKA NA WAKACJE]

Drukuj

Koniec świata przychodzi niespodziewanie, chociaż ludzie uważni twierdzą, że słychać zapowiadające go pomruki. Kto by sobie jednak zawracał tym głowę, kiedy słońce świeci tak pięknie…

„Przyznam się panu (…), że już od 40 lat szukam tzw. miejsca w życiu i nie bardzo mogę je znaleźć. Jestem dyletantem pod każdym względem.”(„Sława i chwała”, Jarosław Iwaszkiewicz)

Być może ta mało optymistyczna konkluzja jednego z bohaterów powieści Jarosława Iwaszkiewicza nie bardzo pasuje do wakacyjnego czasu, a jednak prawie w każde lato wracam do jej lektury. Przynosi mi ona bezcenne przeświadczenie, że są gdzieś słowa i myśli w nich zamknięte bliźniaczo podobne do mojego postrzegania świata.

Z czasem coraz głębiej rozumiem jej bohaterów wykorzenionych z rodzinnych siedzib, ziemiańskiej kultury i XIX-wiecznego porządku świata przez zawieruchę wojen i rewolucji, które zmiotły z powierzchni ziemi stary porządek, przynosząc w zamian jedynie chaos i zniszczenie.

Niezachwiana wiara kompozytora Edgara Szyllera w potęgę sztuki na przekór panującemu wokół barbarzyństwu czy elegancja i powściągliwość hrabiego Janusza Myszyńskiego w obliczu najtrudniejszych wyzwań są nie mniej heroiczne niż walka z bronią.

W ich przypadku przekonanie Jarosława Iwaszkiewicza, że figury powieściowe są czasem bardziej dotykalne od postaci rzeczywistych nabierają szczególnego znaczenia.

„Sława i chwała” to bolesna lektura, dowodzi, że przed zawieruchami historii nic nie przynosi ocalenia. Wszystko można stracić w kilka chwil – dom, męża, dzieci, ukochaną kobietę, majątek, pozycję społeczną – i jedyne co zostaje, to pamięć. Tylko w niej można schronić to, co dla nas najważniejsze i najdroższe.

Koniec świata przychodzi niespodziewanie, chociaż ludzie uważni twierdzą, że słychać zapowiadające go pomruki. Kto by sobie jednak zawracał tym głowę, kiedy słońce świeci tak pięknie, a dzień zapowiada się taki obiecujący…

Jarosław Iwaszkiewicz, „Sława i chwała”, różne wydania.

Maja Jaszewska – dziennikarka, animatorka kultury, publikowała m.in. na łamach Tygodnika Powszechnego, Zwierciadła, Sensu, Twojego Stylu, W drodze; ostatnio wydała (z Waldemarem Dudkiem) – „Psychologia mitów greckich: prawda symboli i archetypów” (2013)

Od redakcji: W ramach cyklu  „Książka na wakacje” raz w tygodniu w okresie wakacyjnym na naszych stronach pojawią się rekomendacje wybranych lektur.

Ilustracja: Thomas Couture, „Dekadencja Rzymian” (1847), domena publiczna,  Musée d’Orsay, Paryż

Czytaj również
O autorze
*
MajaJaszewska
dziennikarka, animatorka kultury, autorka książek